ابن ابىالحديد سبقت على ( ع ) در ايمان را طبق آيه شريفه « وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ » « 1 » دانسته و به استناد همين آيه او را از مقربان درگه الهى مىداند و هرگونه تهمت و دروغ را از او منتفى مىداند و اسلام آوردن او را به زمانى اشاره مىكند كه هيچ اسمى از اسلام نبوده است . پس داورى در حق كسى كه در ابتدا براى رضاى الهى اسلام آورده است امّا در آخر عمر در پى رياست باشد هرگز معقول نيست . . . « 2 » امام ( ع ) كسى است كه در دامان پر خير نبوّت ، پرورش يافته است و بيش از همگان با رسول خدا ( ص ) مصاحبت و همراهى داشته است ، هم‌پيش‌از بعثت و هم‌پس‌از بعثت . آنچه به رسول خدا مىرسيد ، على ( ع ) نيز درآن سهمى داشت . و در كسب فضايل و اخلاق همانند كودكى كه براى رسيدن به شير در پى مادر باشد ، هميشه بدنبال رسول خدا ( ص ) بود . از ويژگيهايى برخوردار بود كه ديگران از آن محروم بودند . اگر پيامبر ( ص ) در غار حرا خلوت مىكرد ، فقط على ( ع ) بود كه او را مىديد . اگر تمام درهاى منتهى به مسجد بسته مىشد ، تنها در خانه على بود كه گشوده مىماند . تنها على بود كه نور وحى را مىديد و تنها على بود كه با بوى خوش نبوّت معطّر مىگشت و تنها على بود كه به عنوان وصى و جانشين پيامبر معرفى شد . امام ( ع ) در قسمتى از خطبهء روح‌افزاى قاصعه ، برخى از فضايل خود را برشمرده و به پيشتازى خود در اسلام آوردن و ايمان به خدا اشاره كرده مىفرمايد : « . . . وَلَمْ يَجْمَعْ بَيْتٌ وَاحِدٌ يَوْمَئذٍ فِى اْلَاسْلَام غَيْرَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَآلِهِ وَ خَدِيجَةَ وَ أَنَا ثَالِثُهُمَا . . . » « 3 » ؛ در آن هنگام به جز خانه‌اى كه رسول خدا ( ص ) و خديجه در آن بود ، در هيچ خانه‌اى مسلمانى راه نيافته بود و من سومين آنان بودم . ابن ابىالحديد به نقل از سيره‌نويسان و مورخان ، بسيارى از فضايل على ( ع ) را در ذيل اين بخش از خطبه قاصعه مىآورد . او به نقل از طبرى گويد :

--> ( 1 ) . سوره واقعه ( 56 ) / 10 و 11 . ( 2 ) . رك : شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابىالحديد ، ج 2 ، ص 379 . ( 3 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 192 .